CukrzycaJak zapobiegać i żyć z cukrzycą?

Cukrzyca, zwłaszcza typu I, powinna być leczona przez lekarzy diabetologów lub endokrynologów w poradniach diabetologicznych. Leczenie w tym przypadku polega na stosowaniu insuliny jako substytucji, czyli uzupełnienia niedoborów. Terapia insuliną jest realizowana za pomocą metody wielokrotnych wstrzyknięć lub stałego podskórnego wlewu insuliny krótko działającej przy użyciu pompy insulinowej. Szczególne znaczenie w prowadzeniu chorych na cukrzycę odgrywa edukacja zdrowotna osoby z cukrzycą oraz jej rodziny. Znając aktualny poziom glukozy, zbadany przy użyciu glukometru w warunkach domowych, pacjent może samodzielnie podejmować decyzje dotyczące dawek insuliny, dostosowane do planowanej aktywności fizycznej i wielkości posiłków.

W rozwoju cukrzycy odgrywa rolę szereg procesów patogenetycznych od niszczenia komórek B wysp trzustkowych produkujących insulinę z następowym jej niedoborem do zmian powodujących brak wrażliwości na działanie insuliny. Podstawą zaburzeń w przemianach metabolicznych węglowodanów, tłuszczów i białek w cukrzycy jest niedobór aktywności insuliny, a więc niedostateczne jej działanie w tkankach docelowych organizmu człowieka. Pierwotne przyczyny uruchamiające kaskadę reakcji autoimmunologicznych niszczących komórki B trzustki nie są do końca jasne. Wśród czynników środowiskowych mogących za to odpowiadać u osób z pewną predyspozycją genetyczną bierze się pod uwagę infekcje, szczególnie wirusowe, czynniki żywieniowe, psychogenne, klimatyczne. Ocenia się, że dopiero zniszczenie około 80-90% komórek B wysp trzustkowych doprowadza do zaburzeń w gospodarce węglowodanowej i wystąpienia pierwszych objawów klinicznych choroby. Są to : wzmożone pragnienie, wielomocz, utrata masy ciała, niekiedy gwałtowna. Wykonane w tym czasie badanie glukozy we krwi potwierdzi rozpoznanie choroby.

Wyróżnia się kilka typów tej choroby, każdy z nich wymaga indywidualnego podejścia terapeutycznego, a co za tym idzie - w trakcie leczenia są stosowane inne schematy farmakoterapii. W zależności od diagnozy stosuje się insulinę oraz doustne leki obniżające stężenie cukru we krwi. Należy jednak pamiętać, że powodzenie w leczeniu tej choroby zależne jest od kilku czynników. Warunkiem niezbędnym jest stosowanie odpowiedniej diety, regularność posiłków, unikanie alkoholu i papierosów, przyjmowanie odpowiednio dużej ilości płynów, normalizacja masy ciała, a także - jeśli to konieczne - regularne pomiary stężenia glukozy we krwi. W niektórych typach cukrzycy pomocne jest stosowanie specyfików pochodzenia roślinnego, które pomagają normalizować stężenie glukozy, głównie poprzez hamowanie jej wytwarzania w wątrobie, zwiększenie zużycia cukru w mięśniach, potęgowanie działania insuliny. Ponadto niektóre z nich mogą zmniejszać wchłanianie glukozy z przewodu pokarmowego, obniżać stężenie lipidów w surowicy, a także dzięki zawartości chromu (obecnego np. w zielu rutwicy) umożliwiać przenikanie insuliny do komórek. Wybór preparatu ziołowego oraz sposób jego dawkowania powinien być bezwzględnie konsultowany z lekarzem diabetologiem, gdyż w niektórych przypadkach przyjmowanie tych leków może powodować działania niepożądane.

U chorych na cukrzycę typu 2 istnieje szereg czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. Obok przewlekłej hiperglikemii, istotną rolę w powstawaniu zmian o charakterze makroangiopatii odgrywają nadciśnienie tętnicze, zaburzenia przemiany tłuszczowej, dyslipidemia, nadwaga oraz palenie papierosów. Choroba wieńcowa jest przyczyną zgonów 1/3 wszystkich pacjentów z cukrzycą. Zapadalność na chorobę wieńcową jest dwukrotnie wyższa wśród mężczyzn i trzykrotnie wśród kobiet z cukrzycą w porównaniu z populacją osób bez tej choroby. Objawy choroby wieńcowej serca u pacjentów z cukrzycą mogą być nietypowe, często występuje tzw. nieme niedokrwienie mięśnia serca. Prawdopodobieństwo przeżycia zawału jest dwukrotnie niższe u chorych na cukrzycę. Wiąże się to prawdopodobnie z obszarem martwicy i nasilenia powikłań pozawałowych. Ryzyko amputacji kończyny dolnej jest u pacjentów z cukrzycą 40-krotnie wyższe niż w ogólnej populacji. Cukrzyca jest odpowiedzialna za ponad 50% amputacji. Palenie tytoniu zwiększa ryzyko amputacji 2,5-krotnie. Powikłania naczyniowo-mózgowe są jedną z głównych przyczyn zgonów pacjentów z cukrzycą. Z ich powodu umiera co piąty chory, najczęściej z powodu udaru na skutek zmian miażdżycowych w tętnicach mózgowych lub zatoru pochodzącego z tętnicy szyjnej. Cukrzyca typu 2, jak to poprzednio podkreślono, jest częstą chorobą. Częstość jej występowania wzrasta z wiekiem, początek może być bezobjawowy. Z tego powodu osoby z nadwagą, a szczególnie z otyłością, nadciśnieniem, nawracającymi zakażeniami, zaburzeniami gospodarki tłuszczowej, miażdżycą powinny przeprowadzać u siebie okresowe badania w kierunku cukrzycy typu 2. Bardzo istotna jest również zmiana trybu życia, większa aktywność fizyczna, zmiana sposobu odżywiania, a przede wszystkim prawidłowa masa ciała.